کاشت بذر نخل سیکاس رولتا

نویسنده: محمدرضا هاشم پور دسته: آموزش کاشت بذر تاریخ: 1395-05-05 دیدگاه: 0 بازدید: 1737

از آنجا که تولید سیکاس توسط بذر انجام میشود این فرصت را به ما میدهد که با هزینه اولیه کمی برای تولید بوته‌های ارزشمند سیکاس بپردازیم.

قوه نامیه:

برای تست بذرهای تازه حاصل، میتوان آنها را در سطل آب انداخت- بذوری که جنین ندارند مقداری هوا داخلشان وجود دارد و روی آب خواهند آمد و بذور سالم به زیر آب خواهندرفت. این آزمایش فقط وقتی جواب میدهد که بذر تازه جمع‌آوری شده باشد و رطوبت و وزن خود را از دست نداده باشد.

چرا که بعد از چند ماه اغلب بذور روی آب خواهند آمد. و احتمالا این بذر ها هم روی آب خواهند آمد چون چند ماهی گذشته  از زمان جمع آوری آنها

از طرف دیگر میتوان چند بذر را برش داد و جنین آنها را بررسی کرد.

زمان جوانه زنی:

مدت زمان جوانه زنی در بذور خیلی متفاوت است. خاصیت و ژنتیک بذر سیکاس دارای مشخصات خاصی است. مهمترین نکته پوسته بسیار کلفت آن است که برای حفاظت از بذر طراحی شده و تا این پوسته کنار نرود آب به داخل بذر نفوذ نکرده و بذر توانایی جوانه‌زنی پیدا نمیکند. از طرف دیگر هنگام رسید‌ه‌شدن و برداشت بذرها، جنین آن نابالغ است و قرار است دوران بلوغ و رشد خود را در ماههای آتی پس از جدا شدن از بوته مادری طی بکند.

جنین نیمه توسعه یافته

جنین توسعه یافته (در بذر گیاهی دیگر از تیره سیکاد)

جنین جداشده از بذر

این دو مورد باعث میشود جوانه‌زنی بذرهای سالم و خوب بین 4 تا 12 ماه طول بکشد. ولی مشاهده شده که در شرایط استثنایی یک بذر سیکاس کاشته شده بعد از ۵ سال جوانه‌زنی بکند. لذا برای دور انداختن بذرهای جوانه نزده عجله نکنید!

آماده سازی و کاشت بذور

۱- پوسته نارنجی بذر باید کنده شود. و سعی شود از آن پوسته چیزی باقی نماند. (چون ممکن است در اثر کپک زدن منجر به فعالیتهای قارچی و عوامل بیماریزای دیگر بشود) – برای محکم کاری میتوان بذرهای پوست گرفته شده را در الکل 80درصد برای مدت ده دقیقه خیس داد و باقیمانده پوستهای آنها را هم با وسیله‌ای مانند مسواک از آن جدا کرد. محکم کاری بیشتر خیس دادن بذرهای پوست کنده در محلول قارچ کش است. (مثلا محلول یک تا دو در هزار بنومیل یا کاپتان به مدت نیم ساعت تا یک ساعت)

2- محیط مرطوب و دمای لازم برای بذر تهیه شود. این محیط عبارت است از بستر کاشت و شرایط گلخانه‌ای. (یا در خانه کنار پنجره با دمای مطلوب) برای بستر کشت میتوان از ماسه نرم مرطوب، کوکوپیت به تنهایی یا مخلوط با پرلیت [چون بذر تغذیه چندانی از بستر در این چند ماه نخواهد داشت نیازی به پیت ماس نیست ولی بعد از جوانه زنی گیاه را میتوان به بستر با غنای بیشتری انتقال داد]، پرلیت به تنهایی  و ورمیکولیت معدنی یا سایر بسترهای دردسترس شما استفاده کرد. این بستر باید خوب مرطوب بماند. اکسیژن کافی را بدلیل داشتن تخلخل خوب حفظ کند و بعد از جوانه‌زنی گیاه با کمترین صدمه بتوان ریشه‌ها را از آن بیرون آورد. برای  نمونه عرض میکنم که مثلا خاک رس برای کاشتن بذرها خوب نیست. چون خیلی سنگین است و اکسیژن کافی ندارد. پس از خشک شدن سله میبندد و ممکن است موجب پاره شدن ریشه‌چه‌ها بشود و …

دمای لازم برای جوانه‌زنی در منابع مختلف فرق میکند ولی بین حداقل 15 تا 30 درجه برای جوانه‌زنی مطلوب – برای رسیدن به بیشترین جوانه‌زنی در کمترین زمان – لازم خواهد بود. دمای 28 درجه و فراهم بودن سایر شرایط مطلوب در مورد جنینهای بالغ موجب جوانه‌زنی بین 2 تا 6 هفته میشود. (در واقع سن بذر وقتی به دست شما میرسد تعیین میکند که چه شرایطی باید لحاظ کنید. برای مثال وقتی دی ماه بذر تازه برداشت شده باشد. نیاز به دمای کم مشابه دمای زمستان در مازندران وجود دارد. ولی اگر بذر تیرماه به دست شما رسیده است و 7 ماه از برداشت آن گذشته است. آنگاه بذر شما به دمای بیشتر برای جوانه زنی نیاز دارد. اجازه فرمایید انتخاب دمای مناسب برای رشد را به عهده خود شما بگذاریم و تصمیم نهایی را با تجربیات خود و محل زندگی و کاشت خودتان بگیرید)

بذرها را میتوان در بستر دفن کرد (در عمق کم) حداکثر عمق نباید از یکی دو سانتی‌متر بیشتر باشد. یا آنها را تا نیمه روبه شکم در بستر فشار داد. یعنی روی بذرها را نپوشانید ولی خوب هم با بستر در ارتباط باشد. (روش دوم بیشتر توصیه میشود)

چند سال پس از جوانه‌زنی بذر کم‌کم تنه گیاه تشکیل میشود

چند ماه اولیه پس از کاشت (در واقع گذاشتن بذرها روی بستر) صرف توسعه و رشد جنین درون بذر خواهد شد. نشانه رشد کافی جنین، تیره رنگ شدن پوسته است که روی پوسته بذر مشاهده خواهدشد. در واقع پوسیدگی پوسته کلفت بذر – پس از آن چند هفته زمان لازم است که جنین جوانه زنی بکند. همچنین در این زمان مغز بذر باد میکند (در اثر جذب آب و بزرگتر شدن جنین) و سعی میکند از پوسته بیرون بیاید.

همچنین میتوان پوسته کلفت بذر را هنگام کاشت شکاف داد یا سنباده زد. که در این پایین همین مقاله آموزش آن آمده است .

 محل سنباده زدن معمولا شکم بذر است (نه ته و نه نوک آن. چراکه جنین در ته بذر است) روشهای دیگری نیز در کتابها برای نازک کردن پوسته آمده است. مانند چند ثانیه تا چند دقیقه قرار دادن بذرها در محلول اسید سولفوریک و امثالهم که ممکن است در مقیاسهای کاشت ما مورد نیاز نباشد.

3- آبیاری . هنگام  خشک شدن بستر مجدد آبیاری باید انجام شود تا محیط همیشه مرطوب باشد.

بذر سیکاس معمولا اواخر آذرماه از روی بوته‌های مادری جمع آوری میشود و تا خرداد و تیرماه سال آینده (بسته به میزان فروش) معمولا موجود است.

بذرهای رسیده روی بوته مادری

<hr>


آموزش سنباده زدن پوسته بذر سیکاس

بذر سیکاس ویژگی خاصی دارد. که نوعی خفتگی (Dormancy) به حساب می‌آید.

این ویژگی، پوسته کلفتی است که برای این بذر طراحی شده‌است. پوسته کلفت باعث میشود بذر بتواند در طبیعت به طور طبیعی زمستانگذرانی کرده و در موقع مناسب جوانه‌زنی بکند. بذرها معمولا در حوالی آذرماه آماده شده و به زمین می‌ریزند که مصادف با شروع سرماست. لذا اگر گیاه جوان شروع به فعالیت بکند سرما او را از بین می‌برد.

برای همین پوسته ضخیم بذر مانع رسیدن آب به جنین بذر میشود و بدینوسیله از آن محافظت میکند. ولی این پوسته در در اثر چند ماه سرد پاییز و زمستان خود به مرور از بین رفته و در اوایل بهار که هوا کم‌کم مساعد میشود از سر راه جنین کنار رفته و آب به لایه آلورون راه پیدا میکند.

حال ما که به روش غیر طبیعی میخواهیم این بذر را بکاریم. آیا باید مدت زیادی صبر کنیم؟

در علم باغبانی چندین روش برای از بین بردن یا نازک کردن پوسته بذرهای این چنینی استفاده میشود. که برای مقیاسهای زیاد بذر مناسب هستند. (مانند گلخانه‌ها) مثلا استفاده از بشکه‌های اسید سولفوریک (که بذرها را چند ثانیه تا چند دقیقه در این اسید غوطه‌ور میکنند تا وقتیکه پوسته‌ها به اندازه کافی نازک بشوند) یا استفاده از مخزن‌ها دوار محتوی خرده شیشه یا سنباده (که مخزن را با خرده شیشه یا سنباده پر میکنند و بذرها را درون آن می‌ریزند و می‌چرخانند تا اثر تماس بذرها با اشیاء تیز پوسته آنها نازک شود)

اما در روش خانگی که ما چند بذر بیشتر نمی‌کاریم روش دم‌دست‌تری وجود دارد و آن سابیدن یا خراشیدن پوسته بذر است. (بذر سیکاس یک لایه نارنجی محافظ دارد که به سادگی کنده میشود. این لایه را میتوان در آب خیس داد تا به راحتی کنده شود. ولی اگر ما از روش زیر استفاده بکنیم دیگر نیازی به حذف این پوسته نارنجی نیست)

ابتدا لازم است بدانیم که جنین بذر سیکاس (مهمترین قسمت یک بذر) در ته بذر قرار گرفته. (نوک بذر تیز و کاملا مشخص است). پس باید احتیاط کنیم که به ته بذر صدمه‌ای وارد نیاید.

هدف ما ایجاد روزنه‌ای است که آب بتواند داخل بذر برود. و کافی است پوسته اصلی را کمی نازک کنیم یا شکافی در آن باز کنیم. در اینجا ما از سنباده زبر کمک می‌گیریم. (برای مشاهده سایز بزرگ عکسها روی آنها کلیک کنید.)


بذرهای سیکاس را انتخاب و سنباده را آماده میکنیم.


یکی از بذرها را انتخاب و یک سمت آن را روی سنباده قرار داده و میکشیم. (از نوک و ته بذر برای سنباده کشی استفاده نمیکنیم)


سنباده کشی را تا وقتی که لایه پوسته بادام مانند نازک بشود و از زیر آن رنگ قهوه‌ای مشاهده شود ادامه می‌دهیم.

و تمام شد. حفره کوچکی در بذر ایجاد شد که آب بتواند وارد بذر بشود.

حالا میتوانیم بذر را در کوکوپیت یا ماسه نرم بکاریم و برای چند ماه آینده بستر را مرطوب نگه داریم تا بذر جوانه بزند. ممکن این پروسه سه ماه و بیشتر طول بکشد. بنابراین عجله نداشته باشید.

منبع آموزش : گلستان علی

دیدگاه‎ها

دیدگاه خود را بنویسید